Δευτέρα, 14 Απριλίου 2014

Σύνδρομο Asperger: το ζωρό νήμα της ζωής... (ΜΕΡΟΣ Α)



“Οι άνθρωποι με Σύνδρομο Άσπεργκερ
αποτελούν ένα ζωηρό νήμα
μέσα στην πλούσια ύφανση της ζωής.
Ο πολιτισμός μας θα ήταν εξαιρετικά πληκτικός
και στείρος αν δεν είχαμε και
δεν θεωρούσαμε ανεκτίμητους αυτούς τους ανθρώπους.»
Tony Attwood
Καθώς περνάνε τα χρόνια ενασχόλησης μου με την Ειδική Αγωγή, αναρωτιέμαι το πόσο τυχερή είμαι που έχω συναντήσει ξεχωριστούς  μαθητές.  Ο καθένας μου έχει χαρίσει, μέσω της διαφορετικότητας του, το «χαμόγελο» για να ατενίζω με αισιοδοξία τη ζωή. Ένας από  αυτούς τους μαθητές είναι ο Γ. , ο οποίος έχει σύνδρομο Άσπεργκερ. 
Κάθε φορά που τον συναντώ, αβίαστα σχηματίζεται ένα χαμόγελο στα χείλη μου είναι όπως ορθά, κατά εμέ, λένε για τα άτομα με το σύνδρομο Άσπεργκερ, ένας «μικρός σοφός».  Η πρώτη μας συνάντηση στο πλαίσιο της παράλληλης στήριξης ήταν αφοπλιστική και συνάμα ενθουσιώδης . Από την πρώτη στιγμή γνώριζα ότι η καθημερινή μου διάδραση με το νέο μου μαθητή θα είναι άκρως απολαυστική και γεμάτη από νέες εμπειρίες. Δεν ήταν η πρώτη φορά σαφώς που συναντούσα μαθητή που εντάσσεται στο αυτιστικό φάσμα, παρόλα αυτά ήξερα ότι ο Γ. , ανεξάρτητα από τις  κοινές στερεοτυπίες, εμμονές και ρουτίνες,  είναι πραγματικά ξεχωριστός!
«Χαίρεται, με λένε Γ.  Έχω Άσπεργεκρ και είμαι άριστος μαθητής.  Είσαι η καθηγήτρια της παράλληλης που περίμενα; Α, ωραία λοιπόν, θα σου πω ποιοι είναι οι κανόνες. Εδώ έχω ένα καθημερινό τετράδιο, όπου θα γράφεις όλα όσα κάνουμε στη τάξη. Ναι εσύ θα γράφεις, γιατί εμένα δε μου αρέσει να γράφω, θα είσαι η προσωπική μου γραμματέας … πλάκα κάνω το κατάλαβες έτσι;  Λοιπόν, μπορώ να σου πω για όλα τα ηφαίστεια του κόσμου και για όλες τις μάχες που έγιναν στην αρχαία Ελλάδα. Ξεκινάω με το Βεζούβιο  που είναι πολύ ενδιαφέρον…».

Έχοντας στο μυαλό μου λοιπόν το Γ. , θα προσπαθήσω να ξετυλίξω το νήμα αυτής της αναπτυξιακής διαταραχής, που ονομάζεται σύνδρομο Άσπεργκερ.

Το σύνδρομο Άσπεργκερ εντάσσεται στο φάσμα των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών και συγκεκριμένα στο πιο υψηλά λειτουργικό άκρο του αυτιστικού φάσματος.  Έλαβε το όνομα του το 1944 από τον Αυστριακό ψυχίατρο Hans Asperger, ο οποίος δημοσίευσε μια εργασία, στην οποία περιέγραφε ότι κατά την διάρκεια της επιστημονικής του παρατήρησης, εντόπισε μια ομάδα παιδιών, τα οποία παρόλο που εμφάνιζαν αρκετά θετικά χαρακτηριστικά (δηλαδή υψηλό επίπεδο ανεξάρτητης σκέψης και ικανότητα για επιτεύγματα), ταυτόχρονα είχαν στερεοτυπικές συμπεριφορές, εμμονές με συγκεκριμένα πράγματα και έντονες δυσκολίες στην επικοινωνία και στην κοινωνική αλληλεπίδραση.  Χρειάστηκαν να μεσολαβήσουν αρκετά χρόνια έρευνας, από την πρώτη δημοσίευση του Asperger, για να ταξινομηθεί ως ξεχωριστή διαταραχή αρχικά στο ICD-10 (World Health Organization, 1992)και αργότερα στο  DSM-IV (American Psychiatric Association, 1994). 

Εξ ορισμού τα άτομα με Asperger έχουν μέση ή άνω του φυσιολογικού νοημοσύνη και μάλιστα κάποια παρουσιάζουν εξαιρετικές ικανότητες ή ταλέντα σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Ο βασικός λόγος διαφοροποίησης του συνδρόμου Asperger από τον αυτισμό είναι η κατά πολύ λειτουργικότερη εξέλιξη που έχουν τα άτομα με Asperger, καθώς και η γενικά φυσιολογική ανάπτυξη του λόγου που παρουσιάζουν ως την ηλικία των 3 ετών. Μάλιστα, ο Van Krevelen (αναφορά στην Wing, 1991) σημείωσε ότι ένα αυτιστικό παιδί χαμηλής λειτουργίας «ζει στον κόσμο του», ενώ τα αυτιστικά παιδιά με πιο υψηλή λειτουργία «ζουν στον κόσμο μας, αλλά με τον δικό τους τρόπο».

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ;


Βέβαια, το σύνδρομο Asperger διαφέρει από τον αυτισμό, κυρίως γιατί δεν τελείται γενική καθυστέρηση ή επιβράδυνση στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού ή την ανάπτυξη των γνωστικών του λειτουργιών. Ακόμα, παρουσιάζουν φυσιολογική εξέλιξη λόγου, χρησιμοποιούν νωρίς τα γραμματικά φαινόμενα στο λόγο τους, έχουν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και κλίσεις και με την κατάλληλη υποστήριξη προχωρούν αρκετά καλά στο σχολείο. Σημαντικό είναι ότι η ηλικία έναρξης του συνδρόμου εντοπίζεται αργότερα απ’ ότι του αυτισμού, δηλαδή μεταξύ 5 και 8 ετών (Ρούσσος, Γ.)

Συνοπτικά, το παιδί με το σύνδρομο αυτό μεγαλώνει και αναπτύσσεται γλωσσικά εμφανώς στα μέσα φυσιολογικά πλαίσια, τείνει να παρουσιάζει αδυναμίες στην προσωδία και στην πραγματολογία της γλώσσας. Τα παιδιά πιθανά να έχουν ένα εκτενές λεξιλόγιο, το οποίο να μη συνάδει με την ηλικία τους και συνάμα να μην μπορούν να εκφραστούν με ευκολία σε κοινωνικές καταστάσεις. 

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ Asperger ;

Τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα προτείνουν ότι 1 στα 250 παιδιά που γεννιούνται παρουσιάζουν το σύνδρομο. Σε μια επιδημιολογική μελέτη στο Γκέτεμποργκ της Σουηδίας, η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου σε παιδιά ηλικίας 7-16 ετών ήταν 0,7% (0,55% στα αγόρια και 0,15% στα κορίτσια) Συναντάται περισσότερο στο αρσενικό φύλο και μάλιστα εκδηλώνεται με 3 έως 4 φορές μεγαλύτερη συχνότητα από ότι στο γυναικείο φύλο (NINDS, 2005).  

ΑΙΤΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ :  γενετικά, νευροβιολογικά- νευροαναπτυξιακά ή κάτι άλλο;;;

Τα αίτια της Διαταραχής δεν έχουν εντοπιστεί με ακρίβεια, ο κοινός τόπος για τους ειδικούς είναι ότι το σύνδρομο αυτό δεν οφείλεται μόνο σε μια αίτια.
Στη σύγχρονη βιβλιογραφία έχουν παρουσιαστεί ισχυρά στοιχεία για την υποστήριξη της θέσης ότι το σύνδρομο έχει νευροαναπτυξιακή βάση. Συγκεκριμένα, βλάβες στους ιστούς του εγκεφάλου των ατόμων με το προαναφερόμενο σύνδρομο. Επίσης, μελετητές του συνδρόμου έχουν ανακαλύψει δομικές, καθώς και λειτουργικές διαφορές σε συγκεκριμένα τμήματα του εγκεφάλου των παιδιών με Asperger σε συσχέτιση με τα παιδιά που παρουσιάζουν φυσιολογική ανάπτυξη (NINDS, 2007). 

Συγκεκριμένα, οι παράγοντες που προτείνουν τις διαφορές σε τμήματα του εγκεφάλου έχει υποστηριχτεί ερευνητικά  ότι είναι οι κάτωθι:


 ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ:

Η βιβλιογραφία αναφέρει ότι ο ίδιος ο Hans Asperger πίστευε ότι υπάρχουν γενετικές καταβολές και συνάμα ότι τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου εμφανίζονται και στους γονείς των ατόμων με Asperger (κυρίως στους πατέρες).  Προς ενίσχυση των γενετικών αιτιών για την ύπαρξη του συνδρόμου Asperger η Lorna Wing (1981) είχε εντοπίσει σε 5 από τους 16 πατέρες και σε 2 από 24 μητέρες χαρακτηριστικά της παρούσας διαταραχής.


ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ:
Οι συνθήκες κατά την κύηση που περιγράφουν την υγεία της μητέρας κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης περιλαμβάνουν την έκθεση σε βακτηριακές ή ιικές  μολύνσεις, όπως η ιλαρά, η ερυθρά, η μαγουλάδες ή ακόμα και ο πρόωρος τοκετός.

 ΦΥΣΙΚΟ ΤΡΑΥΜΑ:
Αυτό δύναται να περιλαμβάνει τραύμα κατά τον τοκετό, όπως η έλλειψη οξυγόνου, βρεφικοί σπασμοί. Βέβαια, όπως έχει αποδειχτεί σε πιο πρόσφατες έρευνες ο παράγοντας του φυσικού τραύματος τείνει να είναι μια σχετιζόμενη συνθήκη, παρά η κύρια αιτία για τις αναπτυξιακές δυσκολίες του συνδρόμου.

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ:
Περιλαμβάνει την ιλαρά και την φαινυλκετονουρία. Το σύνδρομο Άσπεργκερ είναι λιγότερο συνδεόμενο με άλλες ιατρικές καταστάσεις σε σχέση με τις υπόλοιπες αυτιστικές διαταραχές. Να αναφερθεί ότι παρουσιάζεται μια ελαφρά αύξηση των περιστατικών επιληψίας, οζώδης σκλήρυνσης και του συνδρόμου του Εύθραυστου Χ στα παιδιά με το σύνδρομο Άσπεργκερ σε σχέση με το τυπικό πληθυσμό. 



«ΕΞΑΛΕΙΨΗ» ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΤΟ DSM-V;



Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μέχρι τον περασμένο Μάιο (2013) το σύνδρομο Άσπεργκερ θεωρούταν σχετιζόμενο αλλά ξεχωριστό από τον αυτισμό. Αντιθετικά, σύμφωνα με την 5η έκδοση του πασίγνωστου Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου των Ψυχικών Διαταραχών (DSM-V) «εξαλείφεται» το σύνδρομο Άσπεργκερ ως ξεχωριστή κατηγορία και συνάμα εμπεριέχεται σε μια νέα διαταραχή, η οποία αντικαθιστά την «παλιά» αυτιστική διαταραχή και το σύνδρομο Άσπεργκερ. Η νέα αυτή αναπτυξιακή διαταραχή ονομάζεται Διαταραχή του Φάσματος του Αυτισμού (autism spectrum disorder).
Τα κριτήρια διάγνωσης της ανωτέρω «νέας» διαταραχής περιλαμβάνουν τα εξής:
  • Έλλειψη κοινωνικής αλληλεπίδρασης και αμοιβαιότητας 
  • Έντονες δυσκολίες στη βλεμματική επαφή
  • Καταφανή έκπτωση στις εκφράσεις του προσώπου
  • Μη αναζήτηση κοινωνικοποίησης με άλλα άτομα ή ακόμα και συνομήλικους
  • Στερεοτυπικές συμπεριφορές και περιορισμένα ενδιαφέροντα
Οι ανωτέρω αλλαγές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και αμφιλεγόμενες συζητήσεις σχετικά με την νέα έκδοση του διαγνωστικού εργαλείου. 
Η άποψη μας είναι ότι η διάγνωση παρόλο που είναι σημαντική για τη δημιουργία ενός εξατομικευμένου προγράμματος παρέμβασης, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στατικά και άκαμπτα, αλλά να έχει γνώμονα την ατομική παρέμβαση του κάθε παιδιού ξεχωριστά. Για αυτό το λόγο επιλέγουμε να παρουσιάσουμε το σύνδρομο Άσπεργκερ ως ξεχωριστή κατηγορία και ταυτόχρονα να λάβουμε υπόψη τα κριτήρια της προηγούμενης έκδοσης του διαγνωστικού κριτηρίου. 


ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ & ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ:


Σύμφωνα με το DSM-IV Text Revised (APA, 2000), αναφέρει η Kiker Painter (2006) υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια διάγνωσης του συνδρόμου Asperger και ειδικότερα παρατηρούνται δυο περιοχές συμπτωμάτων:


1.    ποιοτικά ελλείμματα στην κοινωνική συναλλαγή (στις κοινωνικές-συναισθηματικές δεξιότητες)
2.    επαναληπτικά μοτίβα συμπεριφοράς, δραστηριοτήτων και ενδιαφερόντων
ενώ δεν παρατηρείται κάποια ιδιαίτερη καθυστέρηση ή επιβράδυνση στην γλωσσική ανάπτυξη και την ανάπτυξη των γνωστικών λειτουργιών
(Ζώης & Δημητρακόπουλος, 2004) 
  
Αναλυτικά:


ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ:

Αντιθετικά, με τον αυτισμό, τα παιδιά με Σύνδρομο Asperger ενδιαφέρονται για κοινωνική επαφή, αλλά εμφανίζουν αδεξιότητα στην προσέγγιση των άλλων.
Η έλλειψη ενσυναίσθησης (δηλαδή της ικανότητας να μπορούν να «μπουν» στην θέση κάποιου τρίτου)
αποτελεί ίσως την κύρια δυσκολία τους στο κοινωνικό τομέα (Baskin, Sperber & Price, 2006).
το γνωστό Sally- Anne test: έλλειψη ενσυναίσθησης
Συνεπώς, το παιδί με σύνδρομο Asperger δυσκολεύεται στη δημιουργία, καθώς και διατήρηση φιλικών σχέσεων, εξαιτίας του ότι η ελλιπής κατανόηση των κοινωνικών κανόνων, η δυσκολία κατανόησης του αφηρημένου λόγου και εν γένει την περαιτέρω κατανόηση της γλώσσας.
Άρα, αρκετά συχνά το παιδί με το σύνδρομο Asperger μπορεί να προσεγγίζει τους άλλους με «ενεργό αλλά ιδιόμορφο» τρόπο
(Klin, 2008) και να γίνεται συχνά αντικείμενο κοροϊδίας και εκφοβισμού από τα άλλα παιδιά. Επίσης, όσο μεγαλώνει και συνειδητοποιεί ότι διαφέρει από την ομάδα των συνομηλίκων του, με αποτέλεσμα να είναι πιθανόν να νιώθει μεγαλύτερη απογοήτευση και να είναι ιδιαίτερο ευαίσθητο στην κριτική. 

Θυμάμαι χαρακτηριστικά το μαθητή μου Γ. να λέει ότι πολλές φορές αισθανόταν ότι οι συμμαθητές του δεν μπορούν να τον καταλάβουν, με αποτέλεσμα να θυμώνουν μαζί του χωρίς λόγο και εκείνος να στεναχωριέται και να επιθυμεί να κάνει αρκετές κυκλικές βόλτες στο προαύλιο για να ηρεμίσει από το άγχος… «μα είναι κακό κυρία να μιλάς καθημερινά για τα ηφαίστεια; Μα δεν είναι ενδιαφέροντα; Μα γιατί δεν μπορώ να καταλάβω τι θέλουν; Τώρα που το σκέφτομαι, ναι, εκείνοι κάνουν λάθος, ναι το αποφάσισα είναι πολύ καλό να μιλάς κάθε μέρα για τα ηφαίστεια…»

Συγκεκριμένα τα άτομα με σύνδρομο Άσπεργκερ παρουσιάζουν στο κοινωνικό τομέα τα εξής:

  •   Έλλειψη ενσυναίσθησης, δηλαδή να μπαίνουν στη θέση του άλλου (π.χ μπορεί να εκφράσουν αυθόρμητα αυτός που τους έρχεται στο μυαλό, χωρίς να σκεφτούν ότι μπορεί να πειράξει τον άλλο).
  •  Δε διατηρούν σταθερή βλεμματική επαφή.
  •  Δεν αντιλαμβάνονται, ούτε κατανοούν τη γλώσσα του σώματος.
  •  Δεν δείχνουν ενδιαφέρον για τους άλλους (συναισθηματική τύφλωση).
  • Δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν εκφράσεις του προσώπου και να εκφράσουν το συναίσθημα τους με τη σωστή ένταση ή με το κοινά αποδεκτό κοινωνικό τρόπο (π.χ να πλησιάζουν κάποιον πολύ κοντά και να τον φέρνουν σε δύσκολη θέση, να τον αγγίζουν ή να τον αγκαλιάζουν επίμονα και σφικτά, να γελούν όταν λένε κάτι πολύ λυπητερό)
  • Επιθυμούν την επαφή, αλλά δεν ξέρουν πώς να προσεγγίσουν τους άλλους (συνήθως έχουν ένα καλό φίλο μόνο)


  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ:

  • έχουν ευχέρεια στο λόγο, αλλά μπορεί να χρησιμοποιούν «επίσημες» λέξεις που συχνά δεν ταιριάζουν στην περίσταση, δίνοντας την εντύπωση ενός «μικρού δάσκαλου». έχουν ιδιόμορφο και παράξενο λόγο, καθώς και φωνή με μονότονη χροιά χωρίς διακυμάνσεις (Mc Partland & Klin, 2006)
  •  επαναλαμβάνουν λέξεις ή φράσεις χωρίς σημασία
  • παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες στο πραγματολογικό και στο
  • σημασιολογικό επίπεδο της γλώσσας (Klin, 2008)
  • δεν κατανοούν το χιούμορ, τις μεταφορές, τις αλληγορίες, την ειρωνεία και το σαρκασμό των άλλων
  •  έχουν δυσκολία στην κοινωνική εγγύτητα
  •  χρησιμοποιούν περιορισμένες εκφράσεις – χειρονομίες

  
ΔΥΣΚΑΜΠΤΟΣ ΤΡΟΠΟΣ ΣΚΕΨΗΣ:

  •  Εμφανίζουν απουσία αφηρημένης σκέψης
  •  Δυσκολεύονται να κάνουν υποθέσεις και γενικεύσεις
  • Δεν αναπτύσσουν κριτική και αφηρημένη σκέψη.
  • Μπορούν να αποστηθίσουν με ευκολία γεγονότα και ημερομηνίες, αλλά σχολικά μαθήματα όπως η λογοτεχνία, τα θρησκευτικά και τα προβλήματα αριθμητικής συχνά τους φαίνονται ακατανόητα.
  • Δυσκολία στην επίλυση προβλημάτων και στην οργάνωση
  • Εξαίρετη μνήμη, πλούσιο λεξιλόγιο, καλή ακουστική και οπτική αντίληψη
  •  Λεκτικός δείκτης νοημοσύνης υψηλότερος από τον πρακτικό δείκτη νοημοσύνης.

ΕΠΙΜΟΝΗ ΣΤΙΣ ΡΟΥΤΙΝΕΣ ΚΑΙ ΣΕ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ:

  • Συζητούν με εμμονή σε περιορισμένα θέματα συζήτησης, κυρίως θεμάτων που άπτονται των ενδιαφερόντων τους.
  • Δείχνουν αντίσταση σε αλλαγές.
  • Προτιμούν τις ρουτίνες στην καθημερινότητα τους
  • Παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα θέματα στο παιχνίδι τους, σε ιστορίες ή στη τέχνη.
Συνήθως οι ανωτέρω  ενασχολήσεις τους φαίνονται παράξενες και εμμονικές για τους συνομίληκους τους και μάλιστα όταν τείνουν συνέχεια να τελούν μακρύτατους μονολόγους, σα μικρές «διαλέξεις» για ηφαίστεια, δεινόσαυρους, μεσαιωνικές μάχες, το μηχανισμό του ρολογιού, τα μέρη του αυτοκινήτου, τα ωρολόγια προγράμματα του μετρό ή του λεωφορείου και άλλα. Αυτό που δυσκολεύει το διάλογο με συμμαθητές ή ακόμα με άτομα από το κοινωνικό περιβάλλον είναι οι επαναλαμβανόμενες ερωτήσεις γύρω και αποκλειστικά από το αντικείμενο του ενδιαφέροντος και συνάμα η δυσκολία να συζητήσουν άλλα θέματα , λόγω του ότι αρνούνται να μάθουν κάτι που βρίσκεται εκτός της περιοχής αυτών των περιορισμένων ενδιαφερόντων. Ως αποτέλεσμα, τα άτομα με Άσπεργκερ αντί να κοινωνικοποιούνται με τους συνομήλικους τους συνήθως εμπλέκονται σε μοναχικά πεδία ενδιαφέροντος (Szatmari, 1991).

Στον αντίποδα, ο Attwood (1998) υποστηρίζει ότι είναι πιθανό τα άτομα με Άσπεργκερ να χρησιμοποιούν αυτές τις ρουτίνες και τις στερεοτυπικές ενασχολήσεις διότι διευκολύνουν τη συζήτηση, επιδεικνύουν υψηλή νοημοσύνη, παρέχουν ευχαρίστηση στη δραστηριότητα και λειτουργούν είτε σα μέσα ηρεμίας, είτε παρέχουν τάξη και συνέπεια στη ζωή τους. Μάλιστα, το άτομο με Άσπεργκερ παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως ειδικό σε ένα θέμα μπορεί να εμπνεύσει σεβασμό, ακόμα και θαυμασμό στους συμμαθητές του και ταυτόχρονα να έχει ένα μέσο για να διενεργήσει συζήτηση σε διάφορες κοινωνικές καταστάσεις.

ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ:

  •  Συνήθως τα παιδιά με σύνδρομο Asperger έχουν φυσιολογική ή άνω του φυσιολογικού νοημοσύνη.
  • Δυσκολίες  κατανόησης, καθώς υπάρχει δυσκολία στην τέλεση υποθέσεων.
  • Τάση να εστιάζουν σε λεπτομέρειες, με συνέπεια να μπορούν να γενικεύσουν. Έχουν δύσκαμπτο τρόπο σκέψης.
  • Εμφανίζουν απουσία αφηρημένης σκέψης, αντιλαμβάνονται την κυριολεκτική έννοια της φράσης.
  • Δυσκολεύονται να αναπτύξουν κριτική σκέψη.
  • Υπάρχει πιθανότητα να δίνουν την εντύπωση ότι συνειδητοποιούν ένα λογοτεχνικό κείμενο, ένα άρθρο ή αποσπάσματα προφορικού λόγου, αλλά είναι πιθανό να τα «παπαγαλίζουν», με συνέπεια να παραμένουν οι γνώσεις τους αποσπασματικές και ανεφάρμοστες. 

Φανταστείτε λοιπόν πόσο χαοτική είναι η Ελληνική γλώσσα για τα παιδιά με Άσπεργκερ, η οποία βρίθει από αφηρημένες έννοιες, παρομοιώσεις, μεταφορικό λόγο, παροιμίες και παραβολές…. Ο Γ. όταν κάποια στιγμή ανέφερε η φιλόλογος της γενικής τάξης ότι «έχει χρυσή καρδιά» δυσκολεύτηκε να αντιληφθεί τη μεταφορική χρήση της Ελληνικής γλώσσας. Βέβαια, η καθηγήτρια εννοούσε ότι είναι πολύ συναισθηματικός και καλόψυχος αλλά εκείνος μάταια έψαχνε στο σώμα του για να δει αν έχει γίνει χρυσή η καρδιά του… Το αποτέλεσμα ήταν να παρουσιάσει έκδηλο άγχος, αφού δεν έβρισκε πουθενά πάνω του κάτι χρυσό και έτσι να ξεσπάσει σε γοερούς λυγμούς… χρειάστηκε να τον πάρω εκτός τάξης και να του εξηγήσω τι ακριβώς εννοούσε η κυρία του και απευθείας να του μετατρέψω το αρνητικό συναίσθημα της σύγχυσης σε θετική ενίσχυση.


 ΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΔΕΞΙΟΤΗΤΑ:

  •  Μπορεί να εμφανίσουν κινητική αδεξιότητα και έντονη δυσκολία στον κινητικό συντονισμό και στην ισορροπία.
  • Μπορεί να υπάρξει καθυστέρηση στην έναρξη βάδισης ( οι αναπτυξιολόγοι προτείνουν ότι περίπου 15 μηνών το παιδί περπατάει καλά).
  • Επαναλαμβανόμενες κινήσεις, όπως χτύπημα τον δακτύλων, πέταγμα των χεριών, περίεργο βηματισμό, σήκωμα των φρυδιών κ.α
  •  Χαμηλό μυϊκό τόνο.
  • Μη σύνηθες στάση σώματος. 
  • Δυσκολία στη γραφή (άσχημα γράμματα, μη οριοθετημένα στο χαρτί).
  • Όπως αναφέρουν οι έρευνες τα παιδιά με Άσπεργκερ δυσκολεύονται σε ποσοστό 50% - 90% να υλοποιήσουν δραστηριότητες που περιέχουν συντονισμένες κινήσεις, με αποτέλεσμα να τις αποφεύγουν. Για τον ανωτέρω λόγο, τείνουν να αρνούνται να τελέσουν δραστηριότητες, όπως γυμναστική, ορθογραφία ή γενικότερα γραφή, γεγονός που πρέπει να αναγνωριστεί ως δυσκολία του παιδιού και όχι ως ακατάλληλη συμπεριφορά ή μη συμμόρφωση με τους κανόνες του σχολείου.

ΣΥΧΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΝ ΕΝΤΟΝΗ ΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑ & ΑΠΤΙΚΗ ΑΜΥΝΤΙΚΟΤΗΤΑ:

Τα άτομα με σύνδρομο Asperger συχνά εμφανίζουν ιδιαιτερότητες στην επεξεργασία των πληροφοριών που φτάνουν σε μια ή περισσότερες από τις αισθήσεις τους. Αναλυτικά, θα λέγαμε ότι μπορεί να επιδείξουν υπερευαισθησία ή μικρή ευαισθησία σε ποίκιλα ερεθίσματα του περιβάλλοντος, όπως σε ήχους, στο φως, σε μυρωδιές, σε απτικά ερεθίσματα, στη θερμοκρασία, στον πόνο και σε γεύσεις. Χαρακτηριστικά θα αναφέρω ότι ο  Γ. έκλεινε με δύναμη τη μύτη του όταν μύριζε από το κυλικείο (το οποίο ήταν στην άλλη άκρη από τη σχολική τάξη…) τα φρεσκοψημένα κρουασάν!


 ΕΛΛΕΙΨΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΝΕΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΑ:


Κάθε απρόσμενη αλλαγή  στη καθημερινότητα δημιουργεί αναστάτωση στο άτομο με Άσπεργκερ, αφού του παρέχει ένα κόσμο αμφίσημο και απροσδόκητο για τον τρόπο της σκέψης του. Αυτή η δυσκολία έχει ως αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στην απρόοπτη αλλαγή του σχολικού προγράμματος ή στην απροσδόκητη αλλαγή του δρόμου που οδηγεί στο σχολείο ή ακόμα και στη διαφορετική διάταξη των θρανίων στη τάξη. 

 ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ: Συχνές εκρήξεις θυμού, άγχος & καταθλιπτικά στοιχεία:

  • Οι ανωτέρω δυσκολίες στη σκέψη, στην κατανόηση του απρόοπτου, στα πολυαισθητηριακά περιβάλλοντα, στα διπλά μηνύματα της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της γλώσσας οδηγεί το παιδί με Άσπεργκερ σε υπερβολικό άγχος, το οποίο όταν δεν μπορεί να διαχειριστεί υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να το εκφράσει με εκρήξεις θυμού (ή και επιθετικότητας καμιά φορά) ή με καταθλιπτικά συμπτώματα.
  • Αναγνωρίζουν και κατανοούν τα βασικά συναισθήματα ( ΧΑΡΑ,  ΛΥΠΗ, ΦΟΒΟ, ΘΥΜΟ), αλλά δεν επιτυγχάνουν να εκφράσουν αυτά αυθόρμητα ή ανάλογα με την κοινωνική περίσταση (Klin, 2008). Έτσι δυσκολεύονται να ελέγξουν τις συναισθηματικές τους παρορμήσεις, με αποτέλεσμα να τελούν μη αποδεκτές συμπεριφορές. Το παραπάνω έχει ως αποτέλεσμα να πιστεύεται ότι τα άτομα με το παρόν σύνδρομο έχουν έλλειψη ευαισθησίας ή ακόμα συναισθημάτων. Οι συμπεριφορές των ατόμων με Άσπεργκερ που ενισχύουν τις παραπάνω λανθασμένες αντιλήψεις μπορεί να είναι όταν γελάνε δυνατά ενώ βλέπουν ένα παιδί να κλαίει, να κλαίνε χωρίς προφανή λόγο, να εμφανίζουν ανέκφραστο πρόσωπο (το λεγόμενο προσωπείο), να είναι επιθετικά χωρίς εμφανώς κάποιος να τους ενοχλήσει να μην εκφράζουν τον σωματικό πόνο κ.α
  • Δυσκολεύονται να κατανοήσουν συναισθήματα που εμπεριέχουν αντιφάσεις αναφορικά με τις προσδοκίες τους, το πεδίο των γνώσεων τους και το πλαίσιο εμφάνισης αυτών. 
  • Δυσκολεύονται να μοιραστούν τα συναισθήματα τους και τις σκέψεις τους με τους άλλους.


ΙΔΙΑΤΕΡΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ:

§Άριστη ικανότητα απομνημόνευσης πληροφοριών (ειδικά οπτικών πληροφοριών).
§Υπερλεξία, ακόμα και χρήση επιστημονικού λεξιλογίου. (βλέπε «μικρός σοφός ή δάσκαλος»)
§  Ιδιαίτερη επιδεξιότητα σε παζλ ή στο σκάκι.
§ Κλίση στη χρήση περίπλοκων μηχανισμών.
§ Υψηλή αριθμητική ικανότητα.
§ Έφεση στη σύνθεση μουσικής.
Λόγω του ότι επιδεικνύουν εκπληκτική λογική σκέψη πολύ συχνά θριαμβεύουν στα μαθηματικά, στην πληροφορική και γενικά στις επιστήμες. Ακόμα, είναι εξαιρετικοί στην οργάνωση και μπορούν να εντοπίσουν λεπτομέρειες που δεν είναι εμφανείς στο κοινό μάτι.  
Αυτές οι ιδιαίτερες ικανότητες τους καθιστούν ικανά τα άτομα με Άσπεργκερ να κατέχουν και να διατηρούν ειδικές δουλειές, οι οποίες σχετίζονται με τους προαναφερόμενους χώρους. 

Εξάλλου, ποιος δεν αναγνωρίζει και ταυτόχρονα θαυμάζει τον ήρωα του Arthur Conan Doyle, τον σπουδαίο ντεντέκτιβ Sherlock Holmes, ο οποίος διαλευκάνει ακόμα και τις πιο δύσκολες υποθέσεις… 
η εκπληκτική του οπτική μνήμη, η υψηλή του νοημοσύνη, η δυσκολία του να συνάψει κοινωνικές σχέσεις, παρά μόνο να έχει ένα αγαπημένο φίλο, που αγαπάει τις ιδιαιτερότητες του (Dr. Watson), η ικανότητα να σκέφτεται έξω από τα κοινότυπα, η αποτελεσματική του επαγωγική σκέψη και μάλιστα η εμμονή του στο λογικό τρόπο σκέψης και στις καθημερινές ρουτίνες τον καθιστούν ως τον πιο αγαπημένο λογοτεχνικό και κατ’ επέκταση τηλεοπτικό ήρωα.

Ακόμα ποιος δεν γνωρίζει τον τηλεοπτικό ήρωα Sheldon της σειράς Bing Bang Theory….πυρηνικός φυσικός με δείκτη νοημοσύνης 185 και εξαιρετική μνήμη!



Συμπερασματικά θα αναφέραμε ότι το σύνδρομο Άσπεργκερ αναγνωρίζεται ως μια αναπτυξιακή διαταραχή, η οποία επηρεάζει την ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί ομαλά μέσα σε μια κοινωνία. Τουναντίον, όπως υπογραμμίζει ένα άτομο που έχει διαγνωστεί με το παρόν σύνδρομο εξαρτάται από ποια πλευρά κοιτάζεις το σύνδρομο μέσα σε μια κοινωνία:
«Θα ήθελα να πω ότι οι Aspies (όρος που χρησιμοποιείται ευρέως στην Αμερική για να δηλώσει τα άτομα με σύνδρομο Άσπεργκερ) δεν είναι ελαττωματικοί, παρά απλά είναι διαφορετικοί, διαφορετικά ικανοί, να πω καλύτερα. Ναι έχουμε μαθησιακές ανεπάρκειες, αλλά ποτέ δεν γεννιόμαστε χωρίς την δυνατότητα να μάθουμε, να αναπτυχθούμε, να ανταπεξέλθουμε και να εξελιχθούμε. Για να το προχωρήσω παραπέρα, θα σας βεβαίωνα ότι εμείς οι Aspies είμαστε μια χαρά όπως είμαστε ή τουλάχιστον θα μπορούσαμε να είμαστε με την προϋπόθεση ότι η κοινωνία θα μάθαινε να αποδέχεται περισσότερο και συναισθάνεται περισσότερο ένα άτομο με μη τυπική ανάπτυξη» (Willey, 2001). 



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...