Κυριακή, 6 Ιανουαρίου 2013

Αναπτυξιακή Εξέλιξη του Παιδιού στην Κατανόηση της Έννοιας του Χρόνου



«Επειδή ο χρόνος είναι η πιο αφηρημένη
 από όλες τις δυνατές ακολουθίες το παιδί χρειάζεται μερικά χρόνια 
για να φτάσει σε αυτή την αφαίρεση
 και να χειριστεί αυτή την έννοια» 
(Lovell 1972, p.272). 

Διδάσκοντας όλα αυτά τα χρόνια έχω παρατηρήσει ότι σε αρκετούς μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες υπάρχει έντονη δυσκολία κατανόησης των χρονικών εννοιών και ακολουθιών.  Σύμφωνα με τη γνωστική ψυχολογία η πορεία κατανόησης της σύνθετης έννοιας του χρόνου είναι εξελικτική  και ολοκληρώνεται στην ηλικία των 14 περίπου χρόνων.  

Γιατί όμως η κατανόηση της ακολουθίας του χρόνου αποτελεί σημαντικό λίθο για την εκπαίδευση των παιδιών; Η απάντηση είναι απλή… Τα παιδιά μέσω αυτής της κατανόησης αντιλαμβάνονται και συνάμα έχουν τη δυνατότητα να παρουσιάσουν την πορεία των γεγονότων και ακόμα να εξιστορήσουν τα γεγονότα ενός κειμένου με την σωστή σειρά που συνέβησαν.

Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, οι χρονικές έννοιες αποτελούν μέγιστη δυσκολία για τα παιδιά της προσχολικής ηλικίας, καθώς δεν μπορούν να εκφράσουν γλωσσικά και με ακρίβεια το χρόνο, αφού έχουν μια μπερδεμένη και αποσπασματική κατανόηση για τα γεγονότα που συνέβησαν, δηλαδή το παρελθόν. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι τα  παιδιά κατακτούν τις χρονικές έννοιες σε συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο και φυσικό περιβάλλον, μέσω των αλλαγών που γίνονται στον εαυτό τους και στην αναφορά σε οικεία  προς αυτά συμβάντα.
Παρακάτω σας παραθέτω τον πίνακα εξέλιξης του παιδιού αναφορικά με την κατανόηση του χρόνου, σύμφωνα με έρευνες :
  
16 μηνών
Το παιδί αρχίζει να αναφέρεται σε αντικείμενα απόντα χωρίς να ξέρουμε αν αναφέρεται στο παρελθόν ή στο μέλλον

19 μηνών
Μπορεί να κάτσει στο καρεκλάκι του και να περιμένει     π.χ να του δώσουμε το φρούτο του.

2 χρονών
Θυμάται γεγονότα που έχουν συμβεί έως και 1 μήνα πριν.

Καταλαβαίνει και αντιδρά σε φράσεις όπως: «περίμενε», «σε λίγο», «θα παίξουμε με την πλαστελίνη μόλις τελειώσουμε το πρωινό»

3-4 χρονών
Θυμάται γεγονότα που έχουν συμβεί έως και 1 χρόνο πριν.

Αρχίζει να χρησιμοποιεί παρατατικό και αόριστο.

Χρησιμοποιεί το χρονικό επίρρημα «χθες» για να μιλήσει γενικά για το παρελθόν.

Γνωρίζει και αναφέρει την ηλικία του.

Μερικές φορές μπερδεύει χρόνους και επιρρήματα: «εγώ εχθές θα πάω...αύριο γίορτασα...».

Μπορεί να περιγράψει από την προηγούμενη τι θέλει να κάνει την επόμενη μέρα.

Μπορεί να περιμένει ώσπου να πργματοποιηθεί η επιθυμία του.
4-5 χρονών
Αρχίζει να έχει αναμνήσεις και να προβλέπει τις επόμενες γιορτές.

Ξεχωρίζει τις ημέρες αργίας μέσα στην εβδομάδα.
Αποκτά αρκετά σαφή συνείδηση της διαδοχικής σειρά των γεγονότων μέσα στην ημέρα.

Χρησιμοποιεί με όλο και περισσότερη άνεση και λιγότερη λάθη λεξιλόγιο που αφορά το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Μπορεί να διηγηθεί γεγονότα στο παρόν.
Απαντά σωστά στην ερώτηση: «Ποιος είναι μεγαλύτερος εγώ ή εσύ;»

5-6 χρονών
Έχει μεγαλύτερη δυνατότητα να προβλέπει και να φαντάζεται σημαντικές γιορτές.

Αρχίζει να μην μπερδεύει το χθές με το αύριο.
Ξέρει με σιγουρία να πει σε πιο σημείο της ημέρας βρισκόμαστε.

Αρχίζει να συνδέει την έννοια της ώρας με το καθημερινό του πρόγραμμα.

Παίζοντας συμβολικό παιχνίδι αναπλάθει με χρονική σειρά βιώματα από την οικογενειακή ζωή.

6 χρονών
Αρχίζει να συνειδητοποιεί τις τυπικές έννοιες του χρόνου: μπορεί να μας πει σε ποια μέρα της εβδομάδας βρισκόμαστε.

Έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει τρεις πράξεις διαδοχικά (πρώτα, μετά, στο τέλος)

7-8 χρονών
Το παρελθόν ξεπερνάει ποια προσωπικές εμπειρίες. Το παιδί αρχίζει να ενδιαφέρεται για την ιστορία των γονιών και άλλων ανθρώπων.

 Στα 7 ξέρουν να ποια πουν το μήνα.

 Στα 7,5 την εποχή.
 Στα 8 το έτος.

 Ξέρει να διαβάσει το ρολόι αλλά δεν αντιλαμβάνεται  το τι αντιπροσωπεύει το λεπτό ή ώρα.

8-9χρονών
Αρχίζει να ξέρει σε ποια μέρα του μήνα βρισκόμαστε.
Είναι ικανό να ενδιαφερθεί για ιστορίες και γεγονότα που δεν έχει ζήσει το ίδιο κάνει σχέδια για το μακρινό μέλλον για το τι θα γίνει ή τι θα κάνει όταν μεγαλώσει.

11 χρονών
Μέχρι την ηλικία των 11 το παιδί έχει σχηματίσει μια αόριστη αντίληψη του ιστορικού χρόνου.

Είναι η πιο σπουδαία περίοδος για την εξέλιξη της έννοιας του χρόνου.

Παρατηρείται ραγδαία βελτίωση όλων των συγκεκριμένων εννοιών του χρόνου.

13-14 χρονών
Η κατάκτηση των χρονικών εννοιών (χτες, σήμερα, τώρα κ.α) ολοκληρώνεται.

Στα 14 έτη το παιδί αποκτά την έννοια του χρόνου που έχουν οι ενήλικοι.


Όντας οπαδός της διαφορετικότητας, θα πρέπει να σημειώσω ότι το κάθε παιδί έχει διαφορετικό ρυθμό εξέλιξης, με συνέπεια να υπάρχουν διάφορες αποκλίσεις κατά την ανάπτυξη. Σαφώς, όταν παρατηρείται μεγάλη απόκλιση είναι προτεινόμενο να παραπέμπονται οι γονείς σε ειδικούς επιστήμονες για περαιτέρω διερεύνηση.

(πηγές:

«Παιχνίδια με το χρόνο για μικρά και μεγαλύτερα παιδιά: Η ψυχοπαιδαγωγική της έννοιας του χρόνου» Α.Ζακοπούλου (1999)





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...