Τρίτη, 9 Οκτωβρίου 2012

«Τα 6 Σίγμα»: Συμβουλές για την Παρουσίαση Γραπτών Πληροφοριών.



"Η ορθή επικοινωνία είναι θεμελιώδης για μια ορθή εκπαίδευση"

Σκοπός αυτού του άρθρου είναι το να παραδώσει κάποιες πρακτικές ιδέες για το πώς μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση στις γραπτές πληροφορίες όσοι είναι διαγνωσμένοι με δυσλεξία  κι όσοι γενικά αντιμετωπίζουν έχουν οπτικές παρεμβολές.
Η στρατηγική των «6 Σίγμα» δύναται να βοηθήσει όλους τους μαθητές γενικότερα, καθώς συνδράμουν στο να παράγει κανείς καθαρές, περιεκτικές πληροφορίες, οι οποίες θα τους βοηθήσουν ώστε να παραμείνουν συγκεντρωμένοι στο προσλαμβανόμενο μήνυμα.
Θα πρέπει να αναφέρουμε ότι οι παρακάτω συμβουλές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δημιουργία εγγράφων, όπως φύλλα εργασίας, παρουσιάσεις
Powerpoint κι επιστολές, είτε έχουν να κάνουν για μαθητές, είτε για τους εκπαιδευτικούς ή ακόμα τους γονείς.

«Τα έξι Σίγμα» παρουσίασης πληροφοριών είναι τα εξής:

1.     Σταθερή Αναγνωσιμότητα
2.      Σχεδιάγραμμα παρουσίασης
3.      Σύνδεσμοι εννοιών
4.      Στροφή στη γλώσσα
5.      Σπάσιμο σε μικρότερα κομμάτια και γενικότερη εικόνα
6.      Στοχευόμενη επανεξέταση των πληροφοριών και τελική εδραίωση


1. Σταθερή Αναγνωσιμότητα

Είναι γνωστό σε όλους το πόσο σημαντικό είναι όταν σημειώνουμε στα βιβλία ή τις σημειώσεις, να διασφαλίζουμε ότι οι μαθητές μπορούν να διαβάσουν τον γραφικό μας χαρακτήρα. Ομοίως είναι εξίσου σημαντικό και το τυπωμένο κείμενο να είναι αναγνώσιμο.
Δύο πτυχές της αναγνωσιμότητας που πρέπει να θυμόμαστε είναι το στυλ γραφής και τα εφέ . 

Αναφορικά με το στυλ γραφής υπάρχουν δύο κύριες μορφές της γραμματοσειράς: αυτά που είναι της τάξης των “serif” (δηλαδή αυτά με τα στριφογυριστά μέρη), όπως για παράδειγμα, τα Times New Roman,  κι εκείνα που είναι “άνευ serif”  (χωρίς τα στριφογυριστά μέρη), όπως τα Arial. Έχει παρατηρηθεί πώς οι μαθητές με δυσλεξία βρίσκουν ευκολότερο το να διαβάζουν γραμματοσειρές “άνευ serif”.
Προτεινόμενες γραμματοσειρές για τους δυσλεξικούς μαθητές είναι :

§  Arial
§  Comic Sans
§  Verdana
§  Tahoma

Το κείμενο διαβάζεται καλύτερα όταν το μέγεθος της γραμματοσειράς είναι το ελάχιστο 12 μονάδες.

Ειδικές γραμματοσειρές- Είναι δυνατόν να αγοράσετε κάποιες ειδικά σχεδιασμένες γραμματοσειρές οι οποίες παρουσιάζουν αρκετό ενδιαφέρον:
§  Sasoon: ένα είδος γραφής που είχε σχεδιαστεί αρχικά για να κάνει την ανάγνωση ευκολότερη. Διάφορες εκδοχές είναι διαθέσιμες, ελέγξτε το www.clubtype.co.uk/

§  APHontTM: ένα είδος γραφής σχεδιασμένο ειδικά για άτομα με χαμηλή οπτική ευκρίνεια στο διάβασμα, δείτε στο www.aph.org/

§  Υπάρχει κι ένα είδος γραφής υπό ανάπτυξη ακόμα που λέγεται, «Read Regular» (=Αβίαστη Ανάγνωση) που σχεδιάζεται αποκλειστικά για άτομα με δυσλεξία. Επισκεφτείτε το www.readregular.com  για περισσότερες πληροφορίες.

Διάφορα Εφέ- Αν επιθυμείτε να τονίσετε τις λέξεις είναι προτιμότερο να κάνετε το κείμενο εντονότερο  αντί να το υπογραμμίζετε ή να χρησιμοποιείτε λέξεις ολόκληρες μόνο σε κεφαλαία. Η υπογράμμιση του κειμένου μπορεί να δώσει την εντύπωση σε κάποιους δυσλεξικούς πώς το κείμενο θολώνει. Ακόμα, η χρήση των μικρών γραμμάτων καθιστά ευκολότερη την ανάγνωση του κειμένου.

Συγκρίνετε μόνοι σας και με το εξής παράδειγμα :

Τα κεφαλαία είναι όλα του ιδίου ύψους, πράγμα που κάνει δυσκολότερο να εντοπιστούν οι όποιες διαφορές.  

ΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΥΨΟΥΣ, ΠΡΑΓΜΑ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΔΥΣΚΟΛΟΤΕΡΟ ΝΑ ΕΝΤΟΠΙΣΤΟΥΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ. 



 2. Σχεδιάγραμμα Παρουσίασης

Διάκενο- όταν προετοιμάζετε το σχεδιάγραμμα των πληροφοριών που θέλετε να έχετε στη σελίδα, πρέπει να φροντίσετε οι πληροφορίες να μην είναι ανακατεμένες και μπερδεμένες. Με άλλα λόγια πρέπει  να περιορίσουμε τις πιθανότητες για μια οπτική παρεμπόδιση με το να προσέχουμε τι διάκενο αφήνουμε, καθώς και την ευθυγράμμιση.
Ιδανικά, θα πρέπει να αφήνετε ένα ελάχιστο 1,5 γραμμών μεταξύ τυπωμένων σειρών. Το τέλος των γραμμών (στη δεξιά μεριά της σελίδας) πρέπει να είναι ανόμοιο κι όχι ευθυγραμμισμένο. Αυτό επιτρέπει τον ευκολότερο εντοπισμό της αλλαγής από μια γραμμή στην άλλη.

 Μορφή Σελίδας- Κάποιο δυσλεξικοί βιώνουν μια οπτική παρεμβολή, που επιδεινώνεται όταν διαβάζουν ένα μαύρο περιεχόμενο πάνω σε ένα ολόλευκο φόντο, επομένως η εκτύπωση σε ένα γκρίζο, υπόλευκο, η σχέδιο με κρητιδογραφία ενδέχεται να περιορίσει επιτυχώς αυτήν την δυσκολία. Επίσης το να χρησιμοποιούμε απλό χαρτί από το να είναι γυαλιστερό επίσης μειώνει τον κίνδυνο της αντανάκλασης του φωτός από το χαρτί. Με τη χρήση χαρτιού που δεν είναι πολύ λεπτό εξασφαλίζουμε ότι το περιεχόμενο από την άλλη μεριά μια διπλής όψης τυπωμένης σελίδας δεν φαίνεται και στην άλλη ώστε να προκαλέσει οπτική διαταραχή.

3. Σύνδεσμοι Εννοιών

Με τη χρήση λέξεων-κλειδιών κι εικόνων, βοηθούμε όλους να προσλαμβάνουνε πληροφορίες γρηγορότερα. Ο εγκέφαλος προσλαμβάνει πληροφορίες γρηγορότερα μέσω εικόνων παρά με λόγια. Αν είναι εφικτό να συνδεθούν κύριες έννοιες του κειμένου με διαφωτιστικές εικόνες και λέξεις κλειδιά, θα είναι ευκολότερο για τους δυσλεκτικούς μαθητές να αποκτήσουν αμεσότερα συναίσθηση της πληροφορίας Μπορείτε επίσης να τονίσετε τις λέξεις κλειδιά με το να τις βάλετε με έντονο στύλ γραφής ή και να βάλετε κύρια κομμάτια της πληροφορίας μέσα σε περιγράμματα κειμένου εντός του κειμένου καθ’αυτού. Η χρήση των εικόνων που απεικονίζουν κύρια τμήματα πληροφορίας βοηθούν στο να αποκτήσει το κείμενο νόημα για τον δυσλεξικό μαθητή και ταυτόχρονα του προσφέρει ένα μικρό διάλειμμα ξεκούρασης των ματιών του από τη συνεχόμενη ανάγνωση.

4. Στροφή στη Γλώσσα

Κρατώντας σύντομο το μάκρος της πρότασης και την σύνταξη της απλή, θα έχουμε επιτυχώς αντιμετωπίσει μερικές από τις δυσκολίες που συναντάμε συχνότερα στην επεξεργασία του γραπτού λόγου στους δυσλεξικούς . Χρησιμοποιείτε :
 §Απλή έκφραση : « Να μελετάμε το φαινόμενο που έχουμε», αντί να « Εξερευνάμε τας πτυχάς του φαινομένου έμπροσθεν μας»
§Ενεργός λόγος : «Ο κύριος Γιάννης αποφάσισε....», αντί για την παθητική «ήτανε μια απόφαση που πάρθηκε από τον κύριο Γιάννη....»


5.  Σπάσιμο» σε μικρότερα κομμάτια- Γενικότερη Εικόνα


Με το να σπάμε σε μικρά κομμάτια την μαθησιακή ικανότητα, θέτουμε μια προοδευτική, δομημένη προσέγγιση. Με αυτόν τον τρόπο αξιοποιούμε τα μικρότερα κομμάτια προς όφελος μας, αντί να καταπονούμε μια ασθενή μνήμη με το να ζητάμε να θυμηθεί μεγάλες ποσότητες πληροφοριών. Κοιτάξτε να βάζετε σημαντικά σημεία με κουκκίδες και να διαχωρίζετε σωρούς από πληροφορίες με κουτιά και τα σωστά περιθώρια.
Όταν θα παρουσιάζετε τις νέες πληροφορίες, να περιλαμβάνετε μέσα σε αυτές και την γενικότερη εικόνα. Με άλλα λόγια, δώστε στους μαθητές μια σύνοψη και πείτε τους πώς συνδέεται αυτή η πληροφορία με την ευρύτερο πλαίσιο της διδασκαλίας τους- το μάθημα, το θέμα, την μέθοδο. Αυτό τους επιτρέπει να αντιληφθούν τι είναι αυτό που καλούνται να μάθουν και συνειδητά ή και ασυνείδητα να ασκούν κρίση για το μάθημα μέσω ερωτήσεων. Η παράδοση της γενικότερη εικόνας μπορεί να γίνει με τρόπους που ερεθίζουν πολλές αισθήσεις, όπως διαγράμματα, γνωστικοί χάρτες, ακροστιχίδες ή την μνημονική. Μια καλή θεώρηση θα μπορούσε να μεταφέρει το πλάνο του κάθε ζητήματος, τα κύρια στοιχεία και την πρόοδο.

 6.    Στοχευόμενη επανεξέταση και τελική εδραίωση


Γυρίστε ξανά και δείτε- Στο τέλος κάθε διδακτικής ενότητας να αφήνετε χώρο για μια επανεξέταση όλων αυτών που μόλις κάνατε. Μπορεί και να πάρει ελάχιστα λεπτά. Συντάξτε μια περίληψη όλων των πληροφοριών με μια πληθώρα από μεθόδους, όχι μόνο με τον τυπικό γραπτό τρόπο. Αν επιθυμείτε να διατηρηθούν ουσιαστικά οι πληροφορίες στην μακροπρόθεσμη μνήμη των μαθητών σας, είναι σημαντικό να επανεξετάζετε τακτικά τις πληροφορίες. Δοκιμάστε διαδοχικά να τις ξανακοιτάτε μετά από μία ώρα, μία μέρα, εβδομαδιαία, μηνιαία, και μετά από ένα εξάμηνο.

Αφήστε να εδραιωθεί η πληροφορία μέσω συλλογισμού- Αν αφιερώνετε κάποιο χρόνο για συλλογισμό πάνω στην γραπτή ύλη, οι μαθητές μπορούν να βγάλουνε κάποιο νόημα από τις πληροφορίες και να έχουν περαιτέρω ερωτήσεις, αφού έχουν σκεφτεί πάνω στο θέμα.

Αυτό τους επιτρέπει να :
  •          φέρνουν στη μνήμη το πρόσφατο μάθημα
  •         να μεταφέρουν την πληροφορία στην μακροπρόθεσμη μνήμη
  •         να κάνουν συνειρμούς και συνδέσεις
  •         να συλλογιστούν και να αφομοιώσουν πάνω σε αυτό που μόλις παραλάβανε
  •         να αποκτήσουν απορίες  για την περαιτέρω κατανόηση της διδαχθείσας ύλης

Είναι ιδιαίτερα πολύτιμο να επιτρέπεις χρόνο για τον συλλογισμό, διότι οι δυσλεκτικοί χρειάζονται επιπρόσθετο χρόνο για την επεξεργασία της πληροφορίας και την περαιτέρω κατανόησης της.

Αντιγραφή της γραπτής πληροφορίας – Είναι άξιο αναφοράς επίσης, το να γράφουμε στους πίνακες , είτε εννοούμε τους μαυροπίνακες, τους πίνακες φροντιστηρίου, τους πίνακες του σχολείου , είτε τους διαδραστικούς πίνακες. Είναι υψίστης σημασίας το να μην ζητάμε από τούς μαθητές με δυσλεξία να αντιγράφουν τις πληροφορίες από τους πίνακες στο χαρτί. Μαθητές με δυσλεξία ενδέχεται να εμφανίσουν ένα συνδυασμό από δυσκολίες σε τομείς όπως :

  1.  Ανάγνωση
  2.  Ορθογραφία
  3. Γραφή
  4. Να θυμηθούν τι διάβασαν πριν από λίγο
  5. Να αναγνωρίσουν τις δυσκολίες
  6.  Να βρουν την θέση τους κάθε φορά που κοιτάνε ξανά τον πίνακα η κάτω στο χαρτί
  7. Να θυμηθούν την ορθογραφία γενικά
  8. Να διατηρήσουν μια ορθή απεικόνιση των συμβόλων/γραμμάτων/αριθμών
  9. Να μεταφέρουν την πληροφορία από έναν αφηρημένο ξερό ορισμό σε έναν οικείο εσωτερικό παραλληλισμό.


Οι παραπάνω δυσκολίες καθιστούν την αντιγραφή από τον πίνακα έναν πρακτικό Γολγοθά για τους μαθητές με δυσλεξία. Η διαδικασία της αντιγραφής προσθέτει ένα βάρος στις ήδη περιορισμένες ικανότητες και τους καταπονεί γρηγορότερα. Το ποία είναι η ουσιαστική αξία της αντιγραφής γι αυτούς τους μαθητές χρήζει ελέγχου. Αν για παράδειγμα, τα στοιχεία που πρέπει να αντιγράψουν είναι οδηγίες για το μάθημα στο σπίτι, θα ήτανε πιο αποτελεσματικό να τους δοθούνε ξέχωρα γραπτά σε ένα αντίτυπο που να συρραφεί και κολληθεί απευθείας στο σημειωματάριο από το να περιφέρεται ελεύθερα. Κάτι τέτοιο θα αυξήσει τις πιθανότητες να ολοκληρωθούν τα μαθήματα για το σπίτι. Εναλλακτικά, μπορείτε και να αφήνετε τους μαθητές σας να μαγνητοφωνήσουν τις οδηγίες που θα τους δίνετε με μια μηχανή ηχογράφησης.

Εν κατακλείδη…Αυξάνεται η προσβασιμότητα στην πληροφόρηση!

Όταν ενσωματώνουμε τα στοιχεία της στρατηγικής των «έξι Σίγμα» μέσα στην παρουσίαση μας της γραπτής ύλης, θα ανακαλύψουμε ότι ραγδαία βελτιώνουμε την προσβασιμότητα  στα κείμενα μας για όλους τους αναγνώστες μας, πόσο μάλλον σε αυτούς με διαγνωσμένη δυσλεξία.


Προσαρμοσμένη μετάφραση από άρθρο της Julie Bennett: “The six L’s” (Special: Supporting & Developing Good practice , January 2007)

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...